Wikileaks
Wikileaks (z ang. leak – "przeciek") – witryna internetowa działająca w oparciu o zmodyfikowaną wersję oprogramowania MediaWiki, umożliwiająca publikowanie w sposób anonimowy (często) tajnych dokumentów rządowych i korporacyjnych przez informatorów chcących zasygnalizować działania niezgodne z prawem (tzw. whistleblowers). Operatorzy tej witryny twierdzą, iż niemożliwe jest wyśledzenie, skąd pochodzą wpisy, w związku z czym ich autorzy nie ponoszą ryzyka związanego z ujawnianiem takich informacji.
Witryna rozpoczęła działalność w grudniu 2006, a w listopadzie 2007 zawierała 1,2 mln dokumentów[1].
Oprócz MediaWiki wśród oprogramowania, z którego korzysta Wikileaks, znajdują się również Tor i PGP[2].
edytuj Historia
Witryna i związany z nią projekt były trzymane w tajemnicy, aż do ujawnienia ich istnienia doszło w styczniu 2007 przez Stevena Aftergooda, redaktora biuletynu "Secrecy News"[3]. Wikileaks zaproponowało wcześniej Aftergoodowi uczestnictwo w komisji doradczej.
Witryna jest po części tworzona przez chińskich dysydentów[4].
Zgodnie z informacjami zamieszczonymi na Wikileaks, adresowana jest głównie do krajów byłego bloku sowieckiego, Afryki subsaharyjskiej i Środkowego Wschodu, lecz oczekuje się również przecieków informacji dotyczących rządów zachodnich oraz wielkich korporacji[5].
Według stanu na 2010 r. znana jest tożsamość dwóch osób związanych z tworzeniem serwisu; są to pochodzący z Australii Julian Assange, który jest założycielem strony, oraz pochodzący z Niemiec Daniel Schmitt[6].
Jeden z członków komisji doradczej Wikileaks wyjawił w wywiadzie, że oficjalne rozpoczęcie działalności planowano na marzec 2007, lecz witryna była nieprzygotowana na zwiększoną uwagę mediów, jaką wywołało ujawnienie przed czasem jej istnienia. Do komisji doradczej Wikileaks należą m.in. członkowie społeczności rosyjskich emigrantów oraz uchodźców tybetańskich, reporterzy, były analityk amerykańskiego wywiadu oraz kryptografowie. Nie ma żadnych oficjalnych związków między Wikileaks a Wikimedia Foundation[7].
Pierwszy przykładowy dokument, jaki opublikowano na witrynie był autorstwa szejka Hassana Dahira Awejsa z somalijskiej radykalnej Unii Trybunałów Islamskich. Zamieszczono również jego 19-stronicową analizę[8]. Grupa opublikowała następnie wiele innych istotnych dokumentów, które trafiły na pierwsze strony gazet, od dokumentacji dotyczącej holdingów oraz wydatków na sprzęt wojskowy[9] podczas wojny w Afganistanie po kwestię korupcji w Kenii.
Według jej twórców, Wikileaks ma być "nie podlegającą cenzurze wersją Wikipedii służącą do niewykrywalnych przecieków dokumentów na masową skalę oraz ich analizy"[10]. Twórcy Wikileaks oświadczyli, że informacje podlegać będą sprawdzaniu, aby uchronić "całkowicie anonimowy" system od zalewu sfałszowanych dokumentów, pornografii, spamu, itp. Wszyscy użytkownicy będą mieć możliwość komentowania treści dokumentów, ich analizy oraz ustalania, czy materiał jest sfałszowany[11]. Celem, jaki stawia sobie Wikileaks, jest zapewnienie informatorom działającym w dobrej wierze oraz dziennikarzom ochrony przed więzieniem za rozpowszechnianie poufnych i tajnych dokumentów. Represje spotkały m.in. chińskiego dziennikarza Shi Tao, skazanego w 2005 na 10 lat więzienia po ujawnieniu korespondencji e-mailowej chińskich urzędników dotyczącej masakry na placu Tian'anmen[12].
25 lipca 2010 roku w serwisie opublikowano około 92 tysiące wojskowych dokumentów dotyczących wojny w Afganistanie, obejmujących okres od stycznia 2004 do grudnia 2009 roku[13].
Przypisy
- ↑ Wikileaks (ang.). [dostęp 2010-07-19].
- ↑ Wikileaks.org About (ang.). [dostęp 2010-07-19].
- ↑ Steven Aftergood: Wikileaks and untracable document disclosure (ang.). Secrecy News, 2007-01-03. [dostęp 2010-07-19].
- ↑ Elizabeth Williamson: Freedom of Information, the Wiki Way (ang.). The Washington Post, 2007-01-15. [dostęp 2010-07-19].
- ↑ agencja AFP: Chinese cyber-dissidents launch WikiLeaks, a site for whistleblowers (ang.). theage.com.au, 2007-01-11. [dostęp 2010-07-19].
- ↑ Wikileaks ujawnia raporty - także o polskich żołnierzach (pol.). Wirtualna Polska, 2010-07-26. [dostęp 2010-07-19].
- ↑ Bill Thompson: Who stands to gain from Wikileaks? (ang.). BBC News, 2007-03-13. [dostęp 2010-07-19].
- ↑ Inside Somalia and the Union of Islamic Courts (ang.). 2006-12-29. [dostęp 2010-07-19].
- ↑ Joseph Channing: Wikileaks Releases Secret Report on Military Equipment (ang.). New York The Sun, 2007-09-09. [dostęp 2010-07-19].
- ↑ Website wants to take whistleblowing online (ang.). CBC News, 2007-01-11. [dostęp 2010-07-19].
- ↑ Paul Marks: How to leak a secret and not get caught (ang.). New Scientist, 2007-01-13. [dostęp 2010-07-19].
- ↑ Yahoo 'helped jail China writer' (ang.). BBC News, 2005-10-07. [dostęp 2010-07-19].
- ↑ Eric Schmitt: Leak May Hurt Efforts to Build War Support (ang.). The New York Times, 2010-07-26. [dostęp 2010-07-19].